سایت دانشگاه

دوستان

عضويت در خبرنامه

آمار بازديد

نقشه بازدید

خورشيد ، زمين را مي‌بلعد ! | یکشنبه هشتم شهریور 1388 | 22:6 

محققان بر اساس اطلاعات به دست آمده از جديدترين شبيه سازي رايانه اي اعلام کردند زمين پس از اتمام سوخت اشتعالي خورشيد سرنوشت بسيار غم انگيزي داشته و توسط اين ستاره بلعيده خواهد شد.

انرژي تاريك ؛ يك فريب بزرگ ؟ | پنجشنبه هجدهم مهر 1387 | 20:13 

اگرچه انرژي تاريك مي تواند به چيزي تعبيه شود،نظريه پردازان آكسفورد حتي پيشنهاد عصباني كننده تري را مطرح مي كنند.آن ها خاطرنشان مي كنند كه ممكن است ما در مكان بسيار خاصي در جهان زندگي كنيم،ما در يك فضاي خالي بزرگ كه چگالي ماده در آن بسيار كم است هستيم.اين نظريه در برابر اصل كوپرنيكي پروبال گرفت كه يكي از مفيد ترين و ماندگارترين نظريه ها در فيزيك است.

كوپرنيك از جمله نخستين دانشمنداني بود كه درمورد اين كه ما در مكان خاصي در جهان نيستيم و اين كه هر نظريه اي كه اظهار كند ما استثنايي هستيم غلط است به بحث نشست.اين اصل مستقيماً ما را به سمت جايگزيني تصور كلي زمين-مركز با مدل ظريف خورشيد-مركز سوق داد.

انرژي تاريك ممكن است همچون انبساطي به نظر آيد،اما با اصل قابل احترام كوپرنيك سازگار است.از طرف ديگر اين طرح كه ما در مكان خاصي در جهان زندگي مي كنيم ضربه زدن به خيلي از دانشمندان است.فيزيكدانان مستقل در آكسفورد مقاله شان را با خاطرنشان كردن اين كه آزمايشات آينده اصل كوپرنيك،بايد به ما در يافتن ايراد اين معما كمك كند به پايان رساندند.

منبع : http://www.hupaa.com

کشف کوچکترین سیاره در منظومه ای دیگر | چهارشنبه پانزدهم خرداد 1387 | 15:37 

کشف سیاره ای با جرم مشابه زمین هدف نهایی منجمانی است که سیارات را در منظومه های دیگر جستجو می کنند.

چنین کشفی مهم خواهد بود زیرا دانشمندان به دنبال یافتن کرات دیگری هستند که زمینه وجود حیات در آنها مهیا باشد.

این سیاره حول ستاره ای می گردد که جرم آن چنان کم است که ممکن است یک ستاره به اصطلاح "ناکام" یا یک کوتوله قهوه ای باشد.

اخترشناسان این کره تازه را با استفاده از تکنیکی موسوم به "مایکرولنزینگ گرانشی" کشف کردند.

این شیوه از این خاصیت استفاده می کند که نور هنگام گذر از نزدیکی یک شیء سنگین مانند یک ستاره خم می شود.

سیاره تازه حدود 3/3 برابر زمین است. برخی محققان می گویند این سیاره ممکن است دارای جوی غلیظ باشد و احتمال دارد اقیانوسی مایع بر سطح آن وجود داشته باشد.

تلسکوپ فضایی جیمز وب که قرار است در سال 2013 پرتاب شود می تواند نشانه های حیات را روی سیاراتی به اندازه زمین که حول ستاره های کم جرم در همسایگی ما در جهان می گردند جستجو کند.

قبلا یک سیاره کوچکتر از این کشف شده بود اما در اطراف یک تپ اختر (پالسار) کشف شده بود. اما سیاره جدید در اطراف یک ستاره معمولی پیدا شده است.

دیوید بنت محقق اصلی این پروژه از دانشگاه نوتردام گفت: "مایکرولنزینگ راهی است که به یافتن سیارات کوچکتر منجر می شود، از جمله سیاراتی به اندازه زمین."

وی افزود: "این یافته همچنین منجمانی را که در جستجوی سیاراتی هستند که در فاصله لازم برای پیدایش حیات از ستاره های کم جرم می گردند دلگرم خواهد کرد."

سلامت کاوشگر فینیکس تایید شد | چهارشنبه هشتم خرداد 1387 | 0:2 

این کاوشگر که برای اولین بار در ناحیه قطب شمال کره مریخ با موفقیت فرود آمد، تصاویری را نیز از سطح این کره به زمین مخابره کرده است.

در این تصاویر کف دره ای مسطح دیده می شود که وجود مشخصه های چند ضلعی شکل بر روی آن سطحی "سنگفرش شده" را تداعی می کند.

اعتقاد بر آن است که این اشکال نشانه وجود یخ درست در زیر سطح این نقاط شمالی هستند و دانشمندان معتقدند ادوات نمونه برداری کاوشگر که به بازوی روباتی 2.35 متری متصل هستند می توانند به این لایه زیرین یخی دسترسی پیدا کنند.

قرار است این بازوی روباتیک در هفته جاری از درون کاوشگر به سطح کره مریخ منتقل شود.

این بازوی روباتیک می تواند با کندن و عبور از سطح خاکی، به یخ برسد و نمونه ها را برای تحلیل به داخل کاوشگر بازگرداند.

برنامه فینیکس تحقیق درباره تاریخ زمین شناسی مریخ و جستجو به دنبال آن دسته مواد شیمیایی است که می توانند امکان حیات ایجاد کنند.

اشکال چند ضلعی دیده شده در تصاویر ارسالی، پیشتر هم از فضا دیده شده بودند و اعتقاد بر آن است که انبساط و انقباض یخ در زیر خاک، و جدا شدن قطعات و لایه های بزرگ یخ از یکدیگر باعث ایجاد چنین اشکالی بر روی سطح این سیاره می شوند.

اشکال مشابه در مناطق قطبی کره زمین نیز وجود دارند.

پروفسور پیتر اسمیت، پژوهشگر ارشد پروژه فینیکس گفت: "ما [در عکس ها] غیبت صخره ها را می بینیم که انتظار آن را هم داشتیم. پنچ ضلعی ها را می بینیم که از فضا هم دیده بودیم، ولی یخ در سطح سیاره دیده نمی شود که ما معتقدیم وقتی به زیر سطح برسیم، به یخ خواهیم رسید. از نظر من کار عالی پیش می رود."

با این حال پروفسور اسمیت متذکر شد که چند ضلعی ها کوچکتر از ابعادی هستند که انتظار می رفت.

فرود موفقیت آمیز

پیام مخابراتی تایید فرود کاوشگر بر روی سطح مریخ در ساعت 23:53 دقیقه یکشنبه 25 ما مه به وقت گرینویچ به کره زمین رسید و باعث خوشحالی فراوان مهندسان و دانشمندان مستقر در مقر فرماندهی JPL ناسا در کالیفرنیا شد.

هفت دقیقه پایانی سفر 10 ماهه این کاوشگر به مریخ دشوار ترین بخش ماموریت قلمداد می شد.

این سفینه می بایست حرارت ناشی از ورود به اتمسفر رقیق مریخ را تحمل می کرد و سرعت خود را از 21 هزار کیلومتر در ساعت کم می کرد.

سفینه چترهای خود را باز کرد و با استفاده از چند موتور سرعت خود را به سرعتی معادل راه رفتن سریع کاهش داد و سپس با طی چند متر آخر بر روی سه پایه خود فرود آمد.

تیم ناسا هر مرحله از کم کردن ارتفاع و فرود را از طریق پیامهای رادیویی دریافت و ارسال شده از طریق ماهواره اودیسه که به دور مریخ در حال گردش است، تحت نظر داشت.

فرود آمدن بر کره مریخ کار آسانی نیست و از سال ۱۹۶۰ که روسیه اولین سفینه را به سوی این سیاره پرتاب کرد، احتمال ناکامی هر ماموریتی که در ارتباط با مریخ انجام شده ۵۰ درصد بوده است.

نام ققنوس هم که بر کاوشگر ناسا گذاشته شده از این نظر جالب است که این کاوشگر در دو ماموریت پیشین خود ناموفق بوده است.

منبع : http://www.bbc.co.uk/

ردیابی یک ابرنواختر در دل راه شیری | جمعه بیست و هفتم اردیبهشت 1387 | 0:32 

آنها می گویند انفجار حدود 140 سال پیش روی داده است که آن را به تازه ترین ابرنواختر شناخته شده در کهکشان ما بدل می کند.

ابرنواختر انفجار یک ستاره بزرگ است که به انتشار یک موج عظیم انرژی، مواد و تشعشعات که می تواند کل یک کهکشان را روشن کند منجر می شود.

تصور می شود که این رویدادها هر چند دهه یک بار در کهکشان ما روی می دهند اما هیچ یک از این انفجارها در چند صدسال اخیر از زمین مشاهده نشده است.

این اکتشاف تازه توسط ناسا نزدیکترین مورد (از نظر زمانی) از یک ابرنواختر به عصر حاضر است هرچند دیگر برای دیدن انفجار دیر شده است.

دانشمندان با استفاده از تلسکوپ های اشعه ایکس و رادیوتلسکوپ ها بقایای این ابرنواختر را در نزدیکی مرکز راه شیری کشف کردند.

این رویداد در طول موج رادیویی به یک حلقه گاز آبی رنگ و در تصویر اشعه ایکس به حلقه ای از آتش شبیه است.

دیوید وایتهاوس کارشناس فضا می گوید: "شانس اینکه ما یک روز ابرنواختری را با چشمان خود ببینیم چقدر است؟ خوب دانشمندان فکر می کنند چنین رویدادی باید زودتر از این اتفاق می افتاد."

وی افزود: "برخی حتی نامزدهایی را مانند بیت الجوز در صورت فلکی جبار (اورایون) که یک ستاره عظیم سرخ است پیشنهاد کرده اند."

دانشمندان می گویند این ستاره آنقدر به زمین نزدیک است که اگر منفجر شود نور آن در روز هم قابل رؤیت خواهد بود.

منبع : http://www.bbc.co.uk/

یک ابر سحابی به کهکشان راه شیری برخورد خواهد کرد | سه شنبه دوم بهمن 1386 | 22:10 

این توده که در سال ۱۹۶۳ کشف شده است با پهنای ۲۵۰۰ سال نوری و طول ۱۱ هزار سال نوری، توجه گروهی از اخترشناسان را به خود جلب کرد تا دانشمندان با تلسکوپ رادیویی «گرین بنک»(Green Bank)، به رصد آن بپردازند.

این توده پس از برخوردی با زاویه حدود ۴۵ درجه به یکی از بازوهای کهکشان، با تغذیه ستاره‌های راه شیری و برهم زدن شکل خوشه‌های ستاره‌ای، مقدمه ظهور ابرنواخترهای پی درپی پس از چند میلیون سال خواهد بود، که بی شباهت به آتش بازی کریسمس نیست!(محل برخورد و چگونگی آن را در شکل زیر ببینید)

این دانشمندان با نقطه گذاری بیش از ۴۰۰۰۰ منطقه از این سحابی به منظور تعیین دقیق شکل و موقعیت سحابی، اندازه ظاهری این توده را در آسمان زمین در حدود ۱۵ درجه برآورد کردند یعنی ۳۰ برابر قطر ماه در آسمان! اما به خاطر این که در سحابی ستاره‌ای وجود ندارد، به صورت مرئی دیده نمی‌شود.

دانشمندان در ابتدا قادر به تشخیص این که این توده از کهکشان خارج می‌شود، یا از آن دور می‌شود نبودند، ولی پس از مشاهده سرعت زیاد توده و رصد آشفتگی در نواحی نزدیک به توده متوجه نزدیک شدن سحابی به کهکشان شدند. در این برخورد منظومه شمسی با زاویه‌ای در حدود ۹۰ درجه، از محل برخورد دور خواهد بود.

همچنین اثرات ناشی از نیروهای کشندی راه شیری در این سحابی مشاهده شده است که شباهت زیادی به اثر گرانش خورشید به دنباله‌دارها در منظومه شمسی دارد و ممکن است موجب گسیختگی و از هم پاشیدن قسمت‌های کم چگال سحابی قبل از برخورد بخش چگال توده شود.

پس از برخورد توده به راه شیری، گاز هیدروژن همچون بارانی بر کهکشان فرو خواهد ریخت که در این مرحله احتمال تشکیل سریع ستاره‌های پرجرم و بزرگ به خاطر شوک برخورد و تزریق گاز هیدروژن وجود دارد.

گروهی از دانشمدان علت پیدایش حلقه‌ای از ستاره های درخشان به نام کمربند «گلد»(Gold) در نزدیکی خورشید را تصادمی مشابه با راه شیری در گذشته می‌دانند.

تصويري از سحابي مذکور که تلسکوپ راديويي گرين بنک به دست آورده است

منبع: nojum.ir

احتمال وجود صدها سیاهچاله سرگردان در راه شیری | شنبه بیست و دوم دی 1386 | 19:22 

این تحقیقات که در یک سمینار علمی در ایالت تگزاس منتشر شد، حاکی از آن است که خطری جدی متوجه زمین نیست اما مسافران آینده فضا احتمالا باید احتیاط زیادی به خرج دهند.

سیاهچاله ها مکان هایی در فضا هستند که قوه جاذبه آنها چنان شدید است که حتی نور نمی تواند از آن بگریزد.

منجمان در دانشگاه وندربلت آمریکا با استفاده از ابررایانه ها برخورد انواع مختلف این سیاهچاله ها را شبیه سازی کرده اند.

به گفته آنها چنین برخوردی می تواند به خلق نوع تازه ای از سیاهچاله های "یاغی" منجر شود و می گویند چندصد عدد از اینها به طور نامرئی با سرعت چهار هزار کیلومتر در ثانیه در کهکشان ما در حال جولان دادن هستند.

هر سیاره یا ستاره یا حتی منظومه ای (خورشیدی) که در سر راه این سیاهچاله ها قرار گیرد درسته بلعیده خواهد شد.

اما دانشمندان می گویند که اینها تهدیدی جدی را متوجه زمین نمی کنند چرا که حیطه نفوذ و خطر آنها تنها چندصد کیلومتر است.

این مطالعه البته بحث انگیز بوده است زیرا امکان تایید آن با مشاهده و رصد فعلا ممکن نیست.

اما پژوهشگران مطمئن هستند که راهی برای ردیابی این سیاهچاله های یاغی پیدا خواهد شد و مسافران آینده فضا هنگام حرکت میان ستاره ها به راحتی می توانند از آنها حذر کنند.

منبع: http://www.bbc.co.uk

هفت شگفتي عظيم در جهان فيزيك | پنجشنبه بیست و دوم آذر 1386 | 21:12 

۱) جهان هستي چگونه برپاست؟

ما به جايي رسيده‌ايم كه كه بدون حل كردن برخي از مشكلات و مسايل فيزيك، نمي‌توانيم در مورد حقايق و پديده‌هاي جالب و شگفت‌انگيز ديگر فيزيكي، اطلاعات بيشتري كسب كنيم. براي درك مفاهيمي مثل خاستگاه و بنياد جهان هستي، سرنوشت نهايي سياهچاله‌هاي فضايي يا امكان سفر در زمان، نياز داريم كه بدانيم جهان هستي چگونه ادامه‌ي حيات مي‌دهد.
 هم‌اكنون يك ايده‌ي خوب در ذهن ما هست كه مي‌تواند منتج به كشف حقيقت و بنياد هستي شود. علم فيزيك در قرن بيستم بر پايه‌ي انقلابهاي دوگانه‌ي مكانيك كوانتومي (تئوري ماهيت جسم) و نظريه‌ي معروف اينشتين در مورد فضا، زمان و جاذبه معروف به نسبيت، بنا شده است. اما وقتي شما به دو تعريف نهايي از واقعيت دست پيدا مي‌كنيد زماني كه تنها يك واقعيت را موجود مي‌بينيد، اين راضي‌كننده نيست.
 تلاش براي يگانه‌سازي اين دو تئوري، موانع تكنيكي فني و مفهومي وحشتناكي را بر سر راه بهترين نظريه‌پردازان فيزيك در طول دهه‌هاي گذشته قرار داده و آنان را به چالش كشيده است. براي مثال از آنجايي كه جاذبه، خودش را به عنوان يك عامل ايجاد انحراف در فضاي چهاربعدي زمان-مكان معرفي مي‌كند، پذيرش نظريه‌ي كوانتومي در مورد جاذبه ايجاد مشكل مي‌كند. از يك جهت، اين به معناي پذيرش شك و ترديد هايزن‌برگ در مورد فرضيات موجود راجع به زمان – مكان به شكل في‌نفسه است كه قطعاً مشكل‌ساز خواهد بود.
 اما ممكن است اين ترديدها، يك معناي ديگر هم داشته باشند و آن به معناي وجود يك مشكل در رابطه با گرايش و رويكرد ما نسبت به قضيه است. شايد ما نبايد مفهوم جاذبه را به تنهايي بررسي كنيم. اكثر تلاشهايي كه براي يكسان‌سازي نظريات موجود در مورد جاذبه انجام شدند، خود منجر به اين گشتند كه تعريف كيفيت و كميت جاذبه، وارد يك بحث و ميدان جديد شود كه به ناچار همه‌ي نيروهاي طبيعت مانند همه‌ي اجزاي زيراتمي را به يك چارچوب تئوريك محدود مي‌كند. اين ايده‌يي است كه برخي از فيزيك‌دانها آن را "تئوري همه‌چيز" مي‌خوانند.
 نظريه‌ي جديدي كه در حال حاضر مطرح مي‌شود، نظريه‌ي "فرا-رشته‌يي" است كه به وجود حلقه‌هاي كوچك و ريز رشته‌يي اتمي به عنوان سازنده‌ي همه‌ي مواد حكم مي‌دهد. فرضيه‌ي ديگري كه وجود دارد و به تئوري ام مشهور است هنوز كمي پيچيده و مبهم به نظر مي‌رسد و مي‌تواند به عنوان لايه‌يي كه در ابعاد وسيعتر فضايي حركت دارد، تصوير شد. اما مرحله و روند پيشرفت در اين نظريه‌ها در بهترين حالت، اينگونه جمع‌بندي مي‌شود كه هيچ كس دقيقاً به ياد نمي‌آورد وجود حرف "M” در نظريه‌ي ام، دقيقاً به چه دليلي است و چه واژه‌يي را تداعي مي‌كند. راه درازي در پيش است...

۲) آيا "ضدجاذبه‌"ي اينشتين واقعاً يك اشتباه بود؟

اينشتين، ضدجاذبه را بزرگترين اشتباه خود مي‌شمارد. اما به نظر مي‌رسد كه او با اضافه كردن يك نظريه‌ي ضدجاذبه به فرضيه‌ي نسبيت خود كه آن را شرط فلسفه‌ي انتظام گيتي مي‌خوانند، كار درستي انجام داده است.
 اين شرط اضافه در فرضيه‌ي نسبيت، به فضا يك خاصيت تدافعي نسبت مي‌دهد به اين معنا كه فضا خودش را دفع مي‌كند، گسترده‌تر مي‌شود و هرچه سريعتر اين روند افزايش گستردگي ادامه مي‌يابد. اينشتين اين عامل به ظاهر بي‌ارزش را اضافه كرد چرا كه تصور مي‌شد جهان هستي ثابت است و بي‌حركت. در نتيجه نياز بود تا نيرويي وجود داشته باشد و قدرت كشش جاذبه‌يي زمين را بالانس و دچار تعادل كند كه مواد موجود بر روي زمين، كوچك و كوچكتر نشوند.
 اما در دهه‌ي ۱۹۲۰، ادوين هابل كشف كرد كه جهان هستي خود به خود در حال گسترش و افزايش است. در نتيجه اينشتين نيز نظريه‌ي "تعادل انتظامي گيتي" را به دليل ترس، پس گرفت!
 اما به نظر مي‌رسد اين ايده نبايد محو شود. نظريه‌ي كوانتومي ميدانها، ثابت مي‌كند كه حتي فضاهاي خالي نيز با انرژي زياد در حال طغيان و جنب و جوش هستند. در واقع همان تاثير جاذبه‌يي g=۱۰ كه نظريه‌ي ضدجاذبه‌ي اينشتين را توصيف مي‌كند. اين نظريه در مورد قدرت دافعه‌ (كه در مقابل جاذبه مطرح مي‌شود) مقداري گنگ و مبهم است اما به آن يك ارزش تخميني مي‌دهد.
 تقريباً 10 سال پيش، فضانوردان متوجه شدند كه سرعت گسترش ابعاد جهان هستي در حال افزايش است و در نتيجه نظريات آزمايش خود در مورد نيروي ضدجاذبه را مطرح كردند. در عين ناباوري و سرگرداني فيزيكدانها هم اين فضانوردان، قدرت ضدجاذبه را شامل ۱۲۰ نيرو دانستند كه ۱۰ بار از مقدار پيش‌بيني‌شده‌ي قبلي كوچكتر است.
 اين نتيجه، بسيار گمراه‌كننده و عجيب است. اگر تعادل برقرار شده ميان جاذبه و دافعه، مقداري برابر با صفر بود، در نتيجه يكي از قوانين عميق و مهم طبيعي در موردش صدق مي‌كرد اما يك عدد غيرصفر كه تازه با تئوري ابتدايي نيز غيرقابل مقايسه شناخته شده را نمي‌شود تعبير كرد.
 براي وخيم‌تر كردن شرايط، كيهان‌شناسان به ايده‌يي علاقه‌مند شدند كه نيروي دافعه‌ي بسيار قوي و بزرگي در اولين مرحله‌ي تفكيك پس از انفجار بزرگ يا Big Bang را مطرح مي‌كند چرا كه اين نظريه، سناريوي جذاب و محبوب مربوط به زمين غيرمسطح و در حال افزايش حجم را تاييد مي‌كند. با توجه به اين تئوري، جهان هستي پس از تولد و شكل‌گيري، با سرعتي غيرقابل باور توسط يك عامل قدرتمند و عظيم، تغيير حجم داد و اين نيرو را قدرت ضدجاذبه يا دافعه ايجاد نمود.

در نتيجه اگر بخواهيم دليل و برهاني بر اين افزايش حجم سريع و روزافزون بيابيم، به نظريه‌يي نياز داريم كه توضيح دهد چرا ضدجاذبه در ابتدا بسيار قوي و شديد بود، سپس با شتاب و سرعت كاهش مقدار پيدا كرد و سپس به مقداري در حوالي صفر رسيد. به عبارت ديگر، ما مي‌خواهيم بدانيم كه چرا نيروي ضدجاذبه، تقريباً در اولين فازهاي شكل‌گيري جهان هستي حذف و محو شد اما به طور كلي از بين نرفت؟
 يك احتمال اين است كه نيرو بر اثر گذشت زمان، محو مي‌شود. احتمال ديگر مي‌تواند اين باشد كه نيرو در فضا تغيير مي‌كند و در نتيجه ممكن است از وراي دوربين تلسكوپهاي ما، همه چيز بسيار بزرگتر از آنچه هستند نشان داده شوند. اگر اينگونه است، در نتيجه هر جسمي در آن منطقه، با سرعت در كهكشانها و ستاره‌هاي ديگر پخش و متلاشي مي‌شد و در نتيجه اصلاً هيچ ناظري نمي‌توانست حضور داشته باشد تا نيرو را اندازه بگيرد.
 آنچه كه ما نياز داريم، يك تئوري است كه قدرت نيروي دافعه يا ضدجاذبه را به اندازه‌ي بخشي از قدرت همه‌ي نيروهاي موجود در طبيعت براي ما تعريف كند. متاسفانه به نظر نمي‌رسد كه تئوريهاي موجود مثل تئوري فرارشته‌يي يا تئوري "ام"، اين ميزان خاص را مشخص كنند و مقدار كمي كه باقي مي‌ماند هم همچنان ناشناخته و اسرارآميز خواهد بود. در نتيجه بايد دوباره به سوال يك رجوع كنيم!

خورشيد مثل يك بالن هوائي پر از آب پيچ و تاب مي‌خورد | یکشنبه هجدهم آذر 1386 | 12:30 

داخل خورشيد چگونه است؟ شايد سوال جسورانه‌اي باشد، چون در واقع محققان فقط از نوسانات سطح خورشيد مي‌توانند به اين موضوع پي ببرند كه چگونه ستاره مركزي منظومه ما ساخته شده است.

به گزارش ايرنا به نقل از سايت انجمن نجوم آماتوري ايران ،از زمانهاي بسيار دور مردم مي‌دانستند كه خورشيد اهداكننده زندگي به آنهاست، بيهوده نيست كه مصري‌هاي قديم به مانند يك خدا به خورشيد احترام مي‌گذاشتند.

امروزه ما مي‌دانيم كه اين ستاره يك توپ گازي مشتعل است ، گرچه نگاه كردن به اين جسم داغ امكان‌پذير نيست ، اما ستاره‌شناسان در سالهاي گذشته به خيلي چيزها در مورد درون آن پي برده‌اند.

خورشيد سطح جامد و سفتي ندارد، با اين حال سطح خارجي آن كه تقريبا تمام نور آن را ساطع مي‌كند قابل تشخيص است، اين فتوسفر ( نور كره) مرز بين سطح شفاف رويي، كروموسفر، تاج خورشيد و منطقه غير قابل رويت درون آن را نشان مي‌دهد.

تراكمي كه به طرف مركز ستاره افزايش پيدا مي‌كند موجب مي‌شود كه بخشهاي كوچك نور كه در آنجا به وجود آمده‌اند پي در پي و بي‌وقفه به صورت اتم و الكترون در جهت‌هاي تصادفي هدايت شوند، به همين علت به طور ميانگين يك فوتون ( واحد شدت نور وارده به شبكيه چشم) ، يك ميليون سال زمان نياز دارد تا از منطقه مركزي به سطح خورشيد برسد.

فشار و حرارت در جهت مركز ستاره افزايش مي‌يابد، بخش مركزي كه در آن انرژي خورشيد توليد مي‌شود ، فقط ‪ ۱/۶در صد كل حجم ستاره را اشغال مي‌كند، اما تقريبا نصف جرم يا توده خورشيد را متمركز و جمع مي‌كند.

در منطقه هسته با حرارت بالاي ‪ ۱۵ميليون درجه سانتيگراد ، فشاري بالغ بر ‪ ۲۰۰ميليارد اتمسفر وجود دارد، انرژي‌اي كه در هر ثانيه در آنجا توليد مي‌شود مي‌تواند نياز انرژي تمام انسانهاي امروز را تا يك ميليون سال تامين كند.

در ‪ ۲۵سال گذشته محققان شيوه‌اي را كشف كرده‌اند كه اطلاعاتي از درون خورشيد به دست مي‌دهد، " هليوسيسمولوژي" ، همانگونه كه از نامش پيداست با اين شيوه ارتعاشات خورشيد مورد بررسي و مطالعه قرار مي‌گيرد.

اين ارتعاشات به طرزي كاملا متفاوت باآنچه در زمين اتفاق مي‌افتد ايجاد مي‌شود، در درون خورشيد توده‌هاي گازي به‌طور مداوم به طرف سطح آن بالا مي‌رود ، سرد مي‌شود و دوباره به اعماق ستاره فرو مي‌رود.

فيزيك‌دانان اين بالا و پايين رفتن را كه مانند آن را در يك قابلمه نيز مي‌توان مشاهده نمود ، كانوكشن ( انتقال گرما در مايع ) نام نهاده‌اند، در همين حين امواج صوتي هم توليد مي‌شود كه از درون خورشيد عبور كرده و باعث ارتعاش آن مي‌شود.

مجموعه اين توپ گازي مثل بالني به نظر مي‌رسد كه از آب پر شده باشد.

محققان خورشيد در موقعيتي هستند كه اين ارتعاشات را دقيقا اندازه‌گيري مي‌كنند، محاسبات اين امكان را مي‌دهد كه از هزاران صداي اصلي و بالا ، مدلي از درون خورشيد طراحي و ساخته شود.

در خط فرضي استوا مواد خورشيدي در هر ‪ ۲۵روز يك بار دور محور مي‌چرخند در عرض‌هاي بالاتر اين روند تا ‪ ۳۵روزهم به طول مي‌انجامد، اما هنوز كاملا مشخص نشده است كه چگونه اين تغيير گردش‌ها پديد مي‌آيد.

اما آنچه قطعي است اين است كه اين تغييرات از طريق جابه‌جايي پيچيده بين توده‌هاي گازي كه بالا و پايين مي‌روند و چرخش كلي ستاره ايجاد مي‌شوند.

در بخش هسته در زير منطقه كانوكشن هيچ جريان گازي وجود ندارد ، اين منطقه درخشان مثل يك جسم خشك و انعطاف‌ناپذير با دوره‌اي در حدود ‪ ۲۷روز گردش مي‌كند.

در نتيجه در مرحله عبور منطقه كانوكشن به منطقه سوزان و درخشان داخلي جهشي در چرخش پديد مي‌آيد كه دانشمندان احتمال مي‌دهند در اين منطقه عبور و انتقال، محل انرژي جنبشي خورشيد وجود دارد كه باعث ايجاد ميدان مغناطيسي آن مي‌شود.

منبع :    www.irna.ir

ستاره‌شناسی در ایران | یکشنبه هجدهم آذر 1386 | 12:25 

دوران پیش از اسلام

دانش ستاره‌شناسی در ایران مانند دیگر نقاط جهان پیشینه طولانی دارد. به راستی از آن جا که ابزار کار آن آسمانی پاک و دو چشم تندرست خداداد است، از نخستین علومی است که بدست انسان مورد توجه قرار گرفته است.

برخی برخی از نقوش تخت جمشید را نشانه‌ای از آشنایی سازندگان آن‌ها با اخترشناسی می‌‌دانند؛ از این میان است نقش حمله شیر به گاو که در بسیاری حجاری های تخت جمشید هست.

مطالعاتی هم روی جهت گیری چهارطاقی‌های بجا مانده از آتشکده‌های کهن نشان داده است که می‌توان رابطه‌هایی میان ساختمان آن‌ها و طلوع و غروب اجرام سماوی یافت.

ولی از دوران پیش از اسلام به جز کتاب زیج شهریار سند مکتوبی بر جای نمانده است. ابوریحان بیرونی در کتاب "آثارالباقیه عن القرون الخالیه" اطلاعات نغزی درباره باورها اقوام گذشته درباره اخترشناسی ارایه کرده است.

دوران پس از اسلام

 ستاره شناسان ایرانی بزرگ ستاره شناسی اسلامی را پایه ریزی کردند. پس از دوران خلافت مامون که دارالترجمه نامی خود را برای برگردان آثار علمی ملل گوناگون بنیاد نهاد، پیشرفت اخترشناسی بمانند علوم دیگر سرعت فراوانی گرفت.

نخستین محاسبات دقیق قطر زمین در همین زمان و بدست برادران بنوشاکر انجام گرفت. (توضیحات بیشتر در کتاب" تاریخ اخترشناسی اسلامی" بدست نللینو.)

یکی از انگیزه‌های توجه ویژه به اخترشناسی در دوران اسلامی تعیین سالنامه و اوقات شرعی است که نیازمند مشاهدات و محاسبات دقیق ستاره‌شناسیی است. "هندسه کروی" که بدست ابوالوفای بوزجانی شناسایی شد این محاسبات را به گونه بزرگ تسهیل کرد.

به گونه سنتی در دربار شاهان و امرای ایرانی همیشه شاعران و منجمان سلطنتی وجود داشتند و این امر به رونق پیشه منجمی می‌‌افزود. البته از رایزنی منجمان برای تعیین زمانهای سعد و نحس بهره گیری می‌‌شد؛ ولی خود این امر نیازمند زیج‌های بسیاری در دوران اسلامی نوشته شده‌اند که واپسین آن‌ها در سده ۱۸ میلادی و در هند تهیه شده است.

ستاره‌شناسی در دوران معاصر

در دوران معاصر آشنایی ایرانیان با اخترشناسی با برگردان مقالات بیگانه در نشریات همگانی بین سالهای ۱۳۲۰ تا ۱۳۴۰ آغاز شد .

آغاز انتشار مجله فضا در دوران فتح ماه رویداد دیگری است که به آشنایی ایرانیان با اخترشناسی نوین کمک کرد. انتشار این گاهنامه که به برپایی کانونی موسوم به "کانون فضایی ایران" هم انجامید تا سال ۱۳۵۷ ادامه داشت.

گاهنامه «مرزهای بی کران فضا» نیز در میان نشریات پارسی زبان تخصصی پس از انقلاب از معدود نشریاتی بود که به زمینه فضا می‌‌پرداخت. مصاحبه‌های اختصاصی با فضانوردان، ارتباط با مراکز فضایی، گرفتن مطالب اختصاصی (همانند داستان‌های یوری گلازکف یا زندگی نامه آندریان نیکلایف به قلم خودش) و بسیاری دیگر از مطالب نو و ابتکاری دیگر، با پافشاری بر توانمندی‌های فضایی شورویها،از ویژگی‌های شاخص مرزهای بی کران فضا، در دوران انتشار بود. از دیگر اقدامات جنبی این گاهنامه، برگزاری نمایشگاه‌های فضایی- ستاره‌شناسیی به مناسبت‌های گوناگون، نشست‌های به سامان همراه با نمایش فیلم و سخنرانی و همچنین راه اندازی بازار فضایی، برای ایجاد ارتباط بیشتر با مخاطبان خود بود. به فراخور سی امین سالگرد پرواز گاگارین نمایشگاه عکسی روبه روی سینما آزادی برگزار کرد که بدست شادروان دکتر حسابی گشایش شد. این گاهنامه بخش‌هایی از صفحات خود را به اخترشناسی اختصاص داده بود که کسانی همچون توفیق حیدرزاده و بهرام عفراوی در آن مطلب داشتند و عناوینی همچون «آسمان شب» به خوانندگان اجازه می‌‌داد تا چگونگی ستارگان را به گونه مرتب دنبال کنند.

گاهنامه دانشمند نیز در برگردان مقالات ستاره‌شناسیی پیشینه طولانی دارد. پس از انقلاب تا پیدایش دوباره دنباله دار هالی فعالیت چشمگیری در نشریات ایرانی به چشم نمی‌خورد؛ جز چاپ دو کتاب "شناخت مقدماتی ستارگان" و "ستاره‌شناسی به زبان ساده" (هر دو از انتشارات گیتا شناسی) که فعالیت‌های فردی و کارساز کسان دوستدار بودند.

با پیدایش دنباله دار هالی در نشریات و به ویژه در گاهنامه دانشمند به اخبار پیوسته بااین امر پرداخته می‌‌شد. تلاش‌های مهندس احمد دالکی از استادان دانشگاه شهید بهشتی در آن زمان برای آشنایی همگانی با اخترشناسی چشمگیر است.

پس از افول دنباله دار هالی انتشار مقالات ستاره‌شناسیی در گاهنامه دانشمند ادامه پیدا کرد که بیشتر این مقالات گزینش و برگردان آقای توفیق حیدرزاده بود که پیش از این نیز کتاب "شناخت مقدماتی ستارگان" را برگردان و منتشر کرده بود. راه اندازی بخش "آسمان در این ماه" بدست وی که به بررسی رویدادهای رصدی آسمان هر ماه می‌‌پرداخت کارایی فراوانی در آشنایی خوانندگان با ستاره‌شناسی رصدی داشت. مرکز رصد خانه زعفزانیه نیز از سال ۱۳۶۷ با کوشش آقای مهندس دالکی آغاز به کار کرد و پس از او مهندس حسین رضایی این مرکز را به پیش برد و سپس محمد رضا نوروزی (او پیشتر از دانش آموختگان همین مرکز بوده) سرپرستی این مرکز را بر دوش گرفت. اکنون بانو فریبا یزدانی سرپرست این مرکز است. رصد خانه زعفرانیه در اخترشناسی آماتوری ایران بسیار کارساز بوده است و بسیاری از نخستین‌ها در اخترشناسی آماتوری ایران وهمینطور بسیاری از کسان و گروههای آماتوری در ایران از این مرکز سرمشق گرفته اند.

در سال ۱۳۷۰ توفیق حیدرزاده مجله نجوم را منتشر کرد که انتشار آن سرآغازی بر آشنایی جدی خوانندگان پارسی زبان با اخترشناسی شد. هم اکنون، پس از ۱۵ سال، نجوم تنها نشریه همگانی اخترشناسی است که در خاورمیانه منتشر می‌شود. امروزه ماهنامه نجوم به سردبیری بابک امین تفرشی، فعالیت‌های خود را در زمینه‌های گوناگون گسترش اخترشناسی در میان مردم گسترش داده است؛ از آن میان: برگزاری کلاس‌های آموزش اخترشناسی برای مقاطع سنی گوناگون، برگزاری سمینارهای ماهانه درباره موضوعات روز اخترشناسی برای عموم، برگزاری سلسله نشست‌های نمایش و نقد علمی فیلم‌های علمی-تخیلی به نام "سینما-فضا" و کمک به انجمن نجوم ایران در برگزاری باشگاه ماهانه نجوم تهران در چهارشنبه پایانی هر ماه در آمفی تئاتر مرکزی دانشگاه امیرکبیر است.

همچنین امروز گروه‌های اخترشناسی آماتوری فراوانی در سطح ایران پرکار هستند که می‌توان به گروه روجا و ادیب اصفهان و انجمن ستاره شناسی اهواز و ‌‌مركزنجوم آستان حضرت عبدالعظيم اشاره کرد.

منبع: http://www.wikipedia.org/

                                                    روز نجوم- تهران

نگاهي به بيگ بنگ | دوشنبه دوازدهم آذر 1386 | 23:2 

مقدمه

حتما ما مي دانيم كه جهان آغازي داشته است ، هرچند كه اين علم از جستجوي بشر براي بهتر فهميدنش چندان راضي نيست . كنجكاوي هاي ما باعث مي شود كه اين سؤال در ذهن ما ايجاد شود كه جايگاه ما در جهان چيست و يا اينكه جايگاه خود جهان كجا است . در سراسر زمان ما اين سؤالات را از خومان داشته ايم كه جهان چطور آغاز شد ؟ و يا اينكه سن جهان چند سال است ؟ ديگر سؤال مطرح اين است كه ماده چگونه پديد آمد . اين سؤالات آسان نيستند و ما در طول عمرمان در تاريخ اين سياره در تلاش هستيم كه سرنخ هايي را به دست آوريم . اما هنوز با صرف اين همه انرژي « چرا » هاي بسياري باقي است كه ما فقط مي توانيم در آنها تأمل كنيم .

ما راه هاي بسياري را براي كشف چگونگي آغاز كيهان و خواستگاه جهان هستي پيموده ايم كه بسيار طولاني نيز بوده اند . از ميان درك هاي علمي نوين ما اين امكان را داريم كه تعدادي تئوري را براي پاسخ به اين سؤالات آماده كنيم كه آنها را فرضيه مي خوانيم . طبيعت صحيح علم بدين گونه است كه اكثريت اين پاسخ ها فقط در حد يك تئوري هستند كه در آن سؤالات پيچيده اي نيز وجود دارد . شايد اين امري ذاتي باشد كه خداوند در ما قرار داده است كه به دنبال علت سؤالات مي رويم تا اينكه به بتوانيم به هستي ادامه دهيم .

اگر چه در اين مقاله ي كوتاه قادر نخواهيم بود كه به تمام اين سؤالات درباره ي آفرينش هرچيز پاسخ دهيم ، در صورتي كه واقعيت ها هستند ولي سعي مي كنيم كه پاسخي معين و قابل قبول براي اين سؤالات ارائه كنيم . اين موضوع مهم است كه اين اطلاعات در ذهن به خاطر بسپاريم . اين سؤالات به فهم دوباره ي جهان به طور شفاف كمك خواهند كرد . در ميان اين موضوعات در مورد بيگ بنگ ، سن جهان و اولين اتمها بحث خواهيم كرد . باور ما اين است كه قادريم به چند سؤال كليدي پاسخ دهيم .

بيگ بنگ

يكي از سؤالات هميشه پايدار در طول زندگي انسان ها اين بوده است كه :

جهان چگونه آفريده شده است ؟

آینه ها در جنگ با شهاب سنگ ها | دوشنبه شانزدهم مهر 1386 | 15:45 

آینه های پران می توانند زمین را از برخورد ویرانگر با شهاب های آسمانی نجات دهند.

نزدیک به 5هزار آینه برای منعکس کردن اشعه خورشید بر یک شهاب آسمانی لازم است تا با ذوب کردن سنگ های آن، تغییر مسیرش را عملی کنند.

این موضوع پس از آن اعلام شد که گروهی از دانشگاه گلاسکو نه شیوه مختلف را برای پس راندن اجرام آسمانی مقایسه کردند.

هر صد سال حدود صد میلیون شهاب سنگ به زمین برخورد می کند.

یکی از شیوه هایی که این گروه تحقیقاتی با روش استفاده از آینه های پران مقایسه کرده انفجار هسته ای بود ه است.

یکی از نگرانی های دانشمندان خسارات ناشی از معلق شدن قطعات ناشی از انفجار هسته ای است.

آینه هایی که در یک مدار حرکت می کنند با انعکاس اشعه آفتاب بر شهاب سنگ دمای آن را به 2100 درجه سانتیگراد می رسانند.

اين حرارت باعث ایجاد حفره ای در این شهاب سنگ و ضربه به آن می شود.

براساس یافته های این تیم شهاب سنگی که 100 متر قطر دارد به راحتی با استفاده از 100 آینه در چند روز قابل دفع شدن است.

با این همه اگر شهاب سنگی در مقیاس آنچه که باعث نابودی دایناسورها شد به زمین نزدیک شود ناوگانی از 5000 سفینه باید برای حدود سه سال اشعه خورشید را بر آن بتابانند.

دکترماسیمیلیانو واسیل که مدیر این پروژه است شهاب سنگ ها را خطری جدی می داند.

به گفته وی انفجار تانگوسکا در سال 1908 منطقه ای بزرگتر از لندن و حومه آن را تحت تاثیر قرار داد.

آقای ماسیمیلیانو می گوید:" با 10 سفینه که هر کدام 20 آینه داشته باشند می توان ظرف 6 ماه، شهاب سنگی مشابه را از مسیرش خارج کنیم."

به گفته وی یافته های این تیم حاکی از عملی بودن و نتیجه بخش بودن این تکنولوژی است.

منبع: www.bbc.com

از شكافتن اتم تا متر كردن كهكشان | سه شنبه دهم مهر 1386 | 15:36 

«علم، ماجراي تمامي بشريت است براي آموختن، براي زيستن در جهان و شايد براي دوست داشتن آن. براي آنكه جزيي از اين ماجرا باشيم بايد بفهميم، خود را درك كنيم، به اين احساس نزديك شويم كه در آدمي ظرفيتي است بسيار بيشتر از آنچه تاكنون حس كرده است، ظرفيتي از امكانات انساني به وسعت نامتناهي… پيشنهاد من اين است كه علم را در هر سطح، از پايين ترين تا بالاترين آن، به طريقي بشردوستانه بياموزيم، با نوعي فهم فلسفي، با فهمي اجتماعي و فهمي انساني از سرگذشت و گوهر كساني كه اين بنا را ساخته اند، با پيروزي ها، تلاش ها و شكست هايي كه داشته اند بياموزيم.»

شايد اين گفته آيزاك رابي، فيزيكدان برجسته و برنده جايزه نوبل فيزيك، بهترين پاسخ را براي سوال «فيزيكدان ها چه مي كنند؟» ارائه دهد. جهاني كه ما هم اكنون در سياره اي كوچك در يكي از كهكشان هاي آن زندگي مي كنيم، پر از اسرار و ناشناخته ها است.

انسان از بدو كودكي در مواجهه با شگفتي هاي جهان پيرامون خود با پرسش هايي مواجه مي شود. پرسش هايي كودكانه نظير اينكه چرا ستاره ها پايين نمي افتند؟ رنگين كمان چگونه شكل مي گيرد؟ چرا رعد و برق مي شود؟ و هزاران پرسش ديگر. اما اغلب اشخاص، خيلي زود اين سوال هاي كودكانه را در لابه لاي ديگر مسائل زندگي از ياد مي برند.

 شايد مهم ترين وجه تمايز فيزيكدان ها نسبت به بقيه آدم ها اين باشد كه آنها اين كنجكاوي هاي كودكانه خود را در برابر عظمت آفرينش، تا آخر عمر همچنان حفظ مي كنند. همان طور كه نيوتن در جمله مشهور خود مي گويد؛ «نمي دانم از نگاه ديگران چگونه هستم، اما از نگاه خودم صرفاً به پسرك كوچكي مي مانم كه در ساحل دريا مشغول بازي كردن است. هر از چندگاه، قلوه سنگ جالب يا صدف زيبايي را از لابه لاي شن ها پيدا مي كنم و اين درحالي است كه اقيانوسي ناشناخته از حقيقت در پيش رويم كشف نشده باقي مانده است.»

بنابراين در يك پاسخ كلي مي توان گفت كه كار فيزيكدان ها، كاوش در اين اقيانوس لايتناهي است. آنها اتم ها را شكافته اند، سرزمين هاي اسرارآميز سياره هاي ديگر را جست و جو كرده اند، ابعاد كهكشان را اندازه گرفته اند، آواي آفرينش كيهان را ثبت كرده اند، امكان مسافرت در زمان را بررسي كرده اند، از جهان هاي ديگر سخن گفته اند و هزاران هزار كار شگفت انگيز ديگر. آنها هرچه در كاوش در جهان به پيش رفته اند، گستره كاوش نشده وسيع تري را پيش روي خود ديده اند، گويي كه اين اقيانوس ناشناخته انتهايي ندارد. در اين مقاله تصميم داريم با بررسي زندگي، تلاش ها و دستاورد هاي چند تن از بزرگترين دانشمندان و فيزيكدانان با حوزه مختلف پژوهش در فيزيك و دشواري هاي آن آشنا شويم.

 نامدارترين فيزيكدان مسلمان، محمد عبدالسلام (1996 - 1926)

ساعت

منوی مدیریت

موضوعات

جزوات آزمایشگاه فیزیک پیشرفته
لیزر
اپتیک
نسبیت
فلسفه علم
الکترو مغناطیس
مکانیک کلاسیک
مکانیک کوانتومی
نجوم و اخترفیزیک
فیزیک حالت جامد
فیزیک و دانشگاه
دانلود کتابهای فیزیکی
گزارش کار آزمایشگاه اپتیک

تماس با مدير

آخرين مطالب

نظرسنجی